Ê-xơ-tê 1

1 Xảy trong đời vua A-suê-ru, tức A-suê-ru kia mà cai trị trên một trăm hai mươi bảy tỉnh, từ Ấn-độ cho đến Ê-thi-ô-bi,2 khi vua ngự ngôi vương quốc tại Su-sơ, kinh đô người,3 nhằm năm thứ ba đời trị vì mình, người bày ra một bữa tiệc yến cho hết thảy quan trưởng và thần bộc mình. Đạo binh nước Phe-rơ-sơ và Mê-đi, các bực sang trọng cùng các quan cai của hàng tỉnh đều ở trước mặt người.4 Trong nhiều ngày, tức trong một trăm tám mươi ngày, người bày tỏ sự giàu có sang trọng của nước và sự oai nghi rực rỡ của người.5 Khi các ngày đó đã qua rồi, vua bày đãi hết dân sự đang có ở tại kinh đô Su-sơ, hoặc lớn hay nhỏ, một cuộc tiệc yến bảy ngày, tại nơi hành lang của thượng uyển.6 Tư bề có treo màn trướng sắc trắng, xanh lá cây, và xanh da trời, dùng dây gai màu trắng và màu tím cột vào vòng bạc và trụ cẩm thạch; các giường sập bằng vàng và bạc, đặt trên nền lót cẩm thạch đỏ và trắng, ngọc phụng và cẩm thạch đen.7 Người ta đãi uống bằng chén vàng, những chén nhiều thứ khác nhau, và có ngự tửu rất nhiều, cho xứng đáng theo bực giàu sang của vua.8 Người ta uống rượu tùy theo lịnh truyền chẳng ai ép phải uống; vì vua đã truyền các thần tể cung điện hãy làm tùy ý của mỗi người muốn.9 Hoàng hậu Vả-thi cũng đãi một bữa tiệc cho các người nữ tại cung vua A-suê-ru.10 Qua ngày thứ bảy, vua uống rượu, hứng lòng rồi, bèn truyền cho Mê-hu-man, Bít-tha, Hạt-bô-na, Biếc-tha, A-bác-tha, Xê-thạt và Cạt-cách, tức bảy hoạn quan hầu-chực vua A-suê-ru,11 dẫn hoàng hậu Vả-thi đến trước mặt vua, đội mão triều hoàng hậu, đặng tỏ ra phết lịch sự của bà cho dân sự và cho các quan trưởng xem thấy; vì tướng mạo bà rất tốt đẹp.12 Nhưng hoàng hậu Vả-thi không khứng đến theo mạng của vua truyền bởi các hoạn quan. Vua bèn nổi giận dữ, phát nóng nả trong lòng.13 Vả, thường khi vua có sự gì, bèn hỏi bàn các người rõ luật thông pháp.14 Những quan kế cận vua hơn hết là Cạt-sê-na, Sê-thạt, Át-ma-tha, Ta-rê-si, Mê-re, Mạt-sê-na, Mê-mu-can, tức bảy quan trưởng của nước Phe-rơ-sơ và Mê-đi, thường thấy mặt vua và ngồi bực cao nhất trong nước.15 Bấy giờ vua hỏi chúng rằng: Hoàng hậu Vả-thi chẳng có vâng theo mạng lịnh của vua A-suê-ru cậy các hoạn quan truyền cho; vậy thì theo luật pháp chúng ta phải xử bà thể nào?16 Mê-mu-can thưa trước mặt vua và các quan trưởng rằng: Vả-thi chẳng những làm mất lòng vua mà thôi, nhưng lại hết thảy những quan trưởng, và dân sự ở trong các tỉnh của vua A-suê-ru;17 vì việc nầy đồn ra trong các người nữ, khiến họ khinh bỉ chồng mình, nói rằng vua A-suê-ru có biểu dẫn hoàng hậu Vả-thi đến trước mặt vua, mà nàng không có đến.18 Ngày nay, các vợ quan trưởng Phe-rơ-sơ và Mê-đi mà đã hay việc hoàng hậu đã làm, cũng sẽ nói một cách với chồng mình, rồi sẽ có lắm điều khinh bỉ và cơn giận.19 Nếu đẹp ý vua, khá giáng chiếu chỉ, chép vào trong sách luật pháp của nước Phe-rơ-sơ và Mê-đi, chẳng hề hay đổi đặng, rằng Vả-thi sẽ chẳng còn vào đến trước mặt vua A-suê-ru nữa; vua khá ban vị hoàng hậu của Vả-thi cho một người khác tốt hơn nàng.20 Khi chiếu chỉ của vua đã làm được truyền khắp trong nước vua, vì nước thật rộng lớn, thì các người vợ tất phải tôn kính chồng mình, từ người sang trọng cho đến kẻ nhỏ hèn.21 Lời nầy đẹp ý vua và các quan trưởng; vua bèn làm theo lời của Mê-mu-can đã luận,22 hạ chiếu cho các tỉnh của vua, theo chữ và tiếng của mỗi tỉnh mỗi dân, mà bảo rằng mỗi người đàn ông phải làm chủ của nhà mình, và lấy tiếng bổn xứ mình mà dạy biểu.

Esther 1

The King Throws a Lavish Party

1 s The following events happenedt in the days of Ahasuerus.t (I am referring tot that Ahasuerus who used to rule over a hundred and twenty-seven provincess extending all the way from India to Ethiopia.t)2 In those days, as King Ahasuerus sat on his royal throne in Susats the citadel,t

3 in the thirds year of his reign he provided a banquet for all his officials and his servants. The armys of Persia and Medias was present,s as well as the nobles and the officials of the provinces.
4 He displayed the riches of his royal glory and the splendor of his majestic greatness for a lengthy period of timet – a hundred and eighty days, to be exact!t5 When those dayss were completed, the king then provided a seven-days banquet for all the people who were presentt in Susa the citadel, for those of highest standing to the most lowly.t It was held in the court located in the garden of the royal palace.6 The furnishings included linen and purple curtains hung by cords of the finest linens and purple wool on silver rings, alabaster columns, gold and silver couchest displayed on a floor made of valuable stones of alabaster, mother-of-pearl, and mineral stone.7 Drinkst were served in golden containers, all of which differed from one another. Royal wine was available in abundance at the king’s expense.8 There were no restrictions on the drinking,t for the king had instructed all of his supervisorst that they should do as everyone so desired.t

9 Queen Vashtis also gave a banquet for the women in King Ahasuerus’ royal palace.

Queen Vashti is Removed from Her Royal Position

10 On the seventh day, as King Ahasuerus was feeling the effects of the wine,t he ordered Mehuman, Biztha, Harbona, Bigtha, Abagtha, Zethar, and Carcas, the seven eunuchs who attended him,t11 to bring Queen Vashti into the king’s presence wearing her royal high turban. He wanted to show the people and the officials her beauty, for she was very attractive.t

12 But Queen Vashti refuseds to come at the king’s biddingt conveyed through the eunuchs. Then the king became extremely angry, and his rage consumedt him.
13 The king then inquired of the wise men who were discerners of the times – for it was the royal custom to confer with all those who were proficient in laws and legalities.t14 Those who were closest to him were Carshena, Shethar, Admatha, Tarshish, Meres, Marsena, and Memucan. These men were the seven officials of Persia and Media who saw the king on a regular basist and had the most prominent officest in the kingdom.

15 The king asked,t “By law,s what should be done to Queen Vashti in light of the fact that she has not obeyed the instructions of King Ahasuerus conveyed through the eunuchs?”
16 Memucan then replied to the king and the officials, “The wrong of Queen Vashti is not against the king alone, but against all the officials and all the people who are throughout all the provinces of King Ahasuerus.17 For the matter concerning the queen will spread to all the women, leading them to treat their husbands with contempt, saying, ‘When King Ahasuerus gave orders to bring Queen Vashti into his presence, she would not come.’18 And this very day the noble ladies of Persia and Media who have heard the matter concerning the queen will respond in the same way to all the royal officials, and there will be more than enough contempt and anger!19 If the king is so inclined,s let a royal edict go forth from him, and let it be written in the laws of Persia and Media that cannot be repealed,s that Vashtis may not come into the presence of King Ahasuerus, and let the king convey her royalty to anothert who is more deserving than she.t

20 And let the king’s decision which he will enact be disseminatedt throughout all his kingdom, vast though it is.s Then all the women will give honor to their husbands, from the most prominent to the lowly.”
21 The matter seemed appropriate to the king and the officials. So the king acted on the advice of Memucan.

22 He sent letters throughout all the royal provinces, to each province according to its own script and to each people according to its own language,s that every man should be ruling his familyt and should be speaking the language of his own people.s