LUCAS 12
Mag-andam sa mga Tawo nga Pakita-kita lang ang Ila Ginahimo
(Mat. 10:26-27)
1 Sang nagdugok ang linibo-libo nga mga tawo kay Jesus kag nagaginutok sila, nagsiling si Jesus sa iya mga sumulunod,2 Pero wala sing tinago nga indi mahibaluan sa ulihi.
3 Gani, bisan ano ang inyo ginahambal sa madulom, mabatian sa masanag, kag ang inyo ginahutik sa sirado nga kuwarto, mahibaluan sang tanan."
Ang Dapat Kahadlukan
(Mat. 10:28-31)
5 Sugiran ko kamo kon sin-o ang inyo kahadlukan: kahadlukan ninyo ang Dios, kay pagkatapos nga mapatay niya ang lawas sang tawo may gahom pa gid siya sa paghaboy sang iya kalag sa impyerno. Amo gani nga ginapaandaman ko kamo nga ang Dios dapat ninyo kahadlukan.6 Indi bala nga barato lang ang pispis nga maya? Pero wala sing isa sa ila nga ginakalimtan sang Dios.
7 Gani labi pa gid kamo, kay bisan ang inyo mga buhok naisip niya tanan. Gani indi kamo magkahadlok, kay mas mahal pa kamo sang sa madamo nga mga maya."
Ang Pagkilala kay Jesus
(Mat. 10:32-33; 12:32; 10:19-20)
8 Nagsiling pa gid si Jesus sa ila,9 Pero ang wala nagakilala sa akon sa atubangan sang mga tawo, indi ko man pagkilalahon sa atubangan sang mga anghel sang Dios.
10 Ang bisan sin-o nga maghambal sing malain batok sa akon nga Anak sang Tawo mapatawad; pero ang maghambal sing malain batok sa Espiritu Santo indi gid mapatawad.
12 Kay sa sina nga tion tudluan kamo sang Espiritu Santo kon ano ang inyo dapat ihambal."
Ang Paanggid Parte sa Manggaranon nga Nagsalig sa Iya Manggad
13 May tawo didto nga nagsiling,14 Nagsiling si Jesus sa iya,15 Dayon naghambal si Jesus sa mga tawo,16 Kag ginsugiran niya sila sang isa ka paanggid,17 Gani nagsiling siya sa iya kaugalingon,18 Maayo pa siguro nga ipaguba ko ang akon mga bodega kag ipatindog ang mas dako pa gid, kag dira ko ibutang ang akon mga patubas kag mga pagkabutang.19 Kag tungod kay madamo na ang akon natipon para sa palaabuton nga mga tinuig, mapahuway-huway lang ako anay, magkaon, mag-inom, kag magpangalipay!>20 Pero nagsiling ang Dios sa iya,
21 Amo man ina ang matabo sa tawo nga nagatipon sang manggad para lang sa iya kaugalingon pero pobre sa atubangan sang Dios."
Magsalig sa Dios
(Mat. 6:25-34)
22 Dayon nagsiling si Jesus sa iya mga sumulunod,23 Kay kon ginhatagan kamo sang Dios sang kabuhi kag lawas, indi mahimo nga indi niya kamo paghatagan sing pagkaon kag bayo.24 Tan-awa ninyo ang mga uwak: wala sila nagatanom, wala nagaani, kag wala sila sang bodega nga ginatipunan sang ila pagkaon, pero ginapakaon sila sang Dios. Indi bala mas labaw pa kamo sang sa mga pispis?25 Sin-o sa inyo ang makapalawig sang inyo kabuhi bisan diutay lang paagi sa inyo pagpalibog? Wala gid! 26 Gani, tungod nga wala man kamo sang may mahimo sa pagpalawig sang inyo kabuhi, ngaa magpalibog pa gid kamo sang iban nga mga butang?27 Talupangda ninyo kon paano nagatubo ang mga bulak; wala sila nagapangabudlay ukon nagahimo sang ila bayo. Ang matuod, bisan ang bantog kag manggaranon nga hari nga si Solomon, ang iya mga bayo indi makatupong sa katahom sang bisan isa lang sa sini nga mga bulak.28 Kon ginapatahom sang Dios ang mga hilamon nga buhi subong, pero sa ulihi malaya kag tutdan man lang, indi bala nga mas labi pa gid nga pabayuan niya kamo? Kadiutay sang inyo pagtuo!29 Indi kamo magpalibog kon ano ang inyo kaunon kag imnon.30 Amo ina ang ginapalibugan sang mga tawo nga wala nakakilala sa Dios. Pero nakahibalo ang inyo Amay sa langit nga kinahanglan ninyo ina nga mga butang.
31 Gani unaha ninyo ang pagpasakop sa paghari sang Dios kag ihatag gid niya ang inyo mga kinahanglanon."
Mga Manggad sa Langit
(Mat. 6:19-21)
33 Ibaligya ninyo ang inyo pagkabutang, kag ihatag ang kuwarta sa mga imol agod makatipon kamo sang manggad didto sa langit. Ini indi gid mabuhinan ukon madunot, tungod nga wala didto sing makawat nga makapalapit kag wala man sing mga sapat-sapat nga makaut-ot.
34 Kay kon diin ang inyo manggad didto man ang inyo tagipusuon."
Ang Masaligan nga mga Suluguon
35-36 it Nagsiling pa gid si Jesus sa ila, 37 Bulahan ato nga mga suluguon nga maabtan sang ila agalon nga nagabugtaw kag nagabantay sa iya pag-abot. Ang matuod, magapreparar ang ila agalon sa pagserbisyo sa ila. Papungkuon niya sila sa iya lamisa kag siya mismo ang magaserbi sa ila.38 Bulahan gid sila kon maabtan sila nga nakapreparar sa iya pag-abot bisan sa tungang gab-i ukon kaagahon.39 Tandai ninyo ini: kon nahibaluan sang tagbalay kon ano nga oras maabot ang makawat, bantayan gid niya agod indi makasulod ang makawat sa iya balay.
40 Gani magbantay gid kamo, kay sa oras nga wala ninyo ginapaabot, ako nga Anak sang Tawo magaabot."
Ang Masaligan kag ang Indi Masaligan nga Suluguon
(Mat. 24:45-51)
41 Nagpamangkot si Pedro,42 Ginsabat siya ni Jesus paagi sa isa ka paanggid ,43 Bulahan ato nga suluguon nga sa pagbalik sang iya agalon maabtan siya nga nagahimo sang iya buluhaton.44 Sa pagkamatuod, padumalahon siya sa tanan nga pagkabutang sang iya agalon.45 Pero kaluluoy ang suluguon nga sa paglakat sang iya agalon magahunahuna siya nga madugay pa siya magbalik, gani magasugod siya sa pagpamintas sa iya kaupod nga mga suluguon, lalaki kag babayi man, kag magapagusto siya sang kaon, inom kag pahubog.
46 Magaabot ang iya agalon sa oras nga wala gid niya ginahunahuna, kag grabe ang silot nga iya agumon. + 46 kag grabe ang silot nga iya agumon: sa literal, kag tadtaron siya. Ibutang siya sa isa ka lugar upod sa mga tawo nga indi gid masaligan.
48 Kag ang suluguon nga wala nakahibalo kon ano ang luyag sang iya agalon kag nakahimo sang mga butang nga indi maayo hanuton man, pero diutay lang. Kay ang bisan sin-o nga ginhatagan sang madamo, madamo man ang ginapaabot sa iya. Mas madamo ang ginapaabot sa tawo nga gintugyanan sang madamo."
Si Jesus ang Kabangdanan sang Pagbinahin-bahin
(Mat. 10:34-36)
49 it Nagsiling pa gid si Jesus sa ila,
50 Pero sa wala pa ini matabo madamo anay nga mga pag-antos ang akon maagihan. Kag indi gid ako mapahamtang samtang wala pa ini matapos.
52 Kay halin subong, tungod sa akon, may lima ka tawo sa pamilya nga magabinahin-bahin. Ang tatlo kontra sa duha kag ang duha kontra sa tatlo.
53 Ang amay kag ang iya anak nga lalaki magakontrahanay. Ang iloy kag ang iya anak nga babayi magakontrahanay, kag ang ugangan nga babayi kag ang iya umagad nga babayi magakontrahanay."
Panilagi Ninyo ang mga Nagakalatabo Karon
(Mat. 16:2-3)
54 Dayon nagsiling si Jesus sa mga tawo,55 Kag kon maghuyop na ang habagat nagasiling kamo nga magainit, kag amo man ang matabo.
56 Mga hipokrito! Makahibalo kamo magpakot kon ano ang matabo paagi sa inyo pagtan-aw sa duta kag sa langit, pero ngaa indi kamo makapakot sang mga nagakalatabo subong?"
Magpasag-uli ka sa Imo Kaaway
(Mat. 5:25-26)
58 Kon may mag-akusar sa imo, tinguhai gid sa pagpakighusay samtang nagapakadto pa lang kamo sa korte. Kay basi piliton gid niya ikaw nga dal-on sa huwis kag itugyan ka dayon sang huwis sa pulis agod prisohon.59 Kag indi ka gid makaguwa kon indi mo anay mabayaran ang tanan mo nga multa. + 59 multa: ukon, utang. "
Luke 12
Can't Hide Behind a Religious Mask
1-3 By this time the crowd, unwieldy and stepping on each other's toes, numbered into the thousands. But Jesus' primary concern was his disciples. He said to them, "Watch yourselves carefully so you don't get contaminated with Pharisee yeast, Pharisee phoniness. You can't keep your true self hidden forever; before long you'll be exposed. You can't hide behind a religious mask forever; sooner or later the mask will slip and your true face will be known. You can't whisper one thing in private and preach the opposite in public; the day's coming when those whispers will be repeated all over town.
4-5 "I'm speaking to you as dear friends. Don't be bluffed into silence or insincerity by the threats of religious bullies. True, they can kill you, but then what can they do? There's nothing they can do to your soul, your core being. Save your fear for God, who holds your entire life—body and soul—in his hands.
6-7 "What's the price of two or three pet canaries? Some loose change, right? But God never overlooks a single one. And he pays even greater attention to you, down to the last detail—even numbering the hairs on your head! So don't be intimidated by all this bully talk. You're worth more than a million canaries.
8-9 "Stand up for me among the people you meet and the Son of Man will stand up for you before all God's angels. But if you pretend you don't know me, do you think I'll defend you before God's angels?
10 "If you bad-mouth the Son of Man out of misunderstanding or ignorance, that can be overlooked. But if you're knowingly attacking God himself, taking aim at the Holy Spirit, that won't be overlooked.
11-12 "When they drag you into their meeting places, or into police courts and before judges, don't worry about defending yourselves—what you'll say or how you'll say it. The right words will be there. The Holy Spirit will give you the right words when the time comes."
The Story of the Greedy Farmer
13 Someone out of the crowd said, "Teacher, order my brother to give me a fair share of the family inheritance."
14 He replied, "Mister, what makes you think it's any of my business to be a judge or mediator for you?"
15 Speaking to the people, he went on, "Take care! Protect yourself against the least bit of greed. Life is not defined by what you have, even when you have a lot."
16-19 Then he told them this story: "The farm of a certain rich man produced a terrific crop. He talked to himself: 'What can I do? My barn isn't big enough for this harvest.' Then he said, 'Here's what I'll do: I'll tear down my barns and build bigger ones. Then I'll gather in all my grain and goods, and I'll say to myself, Self, you've done well! You've got it made and can now retire. Take it easy and have the time of your life!'
20 "Just then God showed up and said, 'Fool! Tonight you die. And your barnful of goods—who gets it?'
21 "That's what happens when you fill your barn with Self and not with God."
Steep Yourself in God-Reality
22-24 He continued this subject with his disciples. "Don't fuss about what's on the table at mealtimes or if the clothes in your closet are in fashion. There is far more to your inner life than the food you put in your stomach, more to your outer appearance than the clothes you hang on your body. Look at the ravens, free and unfettered, not tied down to a job description, carefree in the care of God. And you count far more.
25-28 "Has anyone by fussing before the mirror ever gotten taller by so much as an inch? If fussing can't even do that, why fuss at all? Walk into the fields and look at the wildflowers. They don't fuss with their appearance—but have you ever seen color and design quite like it? The ten best-dressed men and women in the country look shabby alongside them. If God gives such attention to the wildflowers, most of them never even seen, don't you think he'll attend to you, take pride in you, do his best for you?
29-32 "What I'm trying to do here is get you to relax, not be so preoccupied with getting so you can respond to God's giving. People who don't know God and the way he works fuss over these things, but you know both God and how he works. Steep yourself in God-reality, God-initiative, God-provisions. You'll find all your everyday human concerns will be met. Don't be afraid of missing out. You're my dearest friends! The Father wants to give you the very kingdom itself.
33-34 "Be generous. Give to the poor. Get yourselves a bank that can't go bankrupt, a bank in heaven far from bankrobbers, safe from embezzlers, a bank you can bank on. It's obvious, isn't it? The place where your treasure is, is the place you will most want to be, and end up being.
When the Master Shows Up
35-38 "Keep your shirts on; keep the lights on! Be like house servants waiting for their master to come back from his honeymoon, awake and ready to open the door when he arrives and knocks. Lucky the servants whom the master finds on watch! He'll put on an apron, sit them at the table, and serve them a meal, sharing his wedding feast with them. It doesn't matter what time of the night he arrives; they're awake—and so blessed!
39-40 "You know that if the house owner had known what night the burglar was coming, he wouldn't have stayed out late and left the place unlocked. So don't you be slovenly and careless. Just when you don't expect him, the Son of Man will show up."
41 Peter said, "Master, are you telling this story just for us? Or is it for everybody?"
42-46 The Master said, "Let me ask you: Who is the dependable manager, full of common sense, that the master puts in charge of his staff to feed them well and on time? He is a blessed man if when the master shows up he's doing his job. But if he says to himself, 'The master is certainly taking his time,' begins maltreating the servants and maids, throws parties for his friends, and gets drunk, the master will walk in when he least expects it, give him the thrashing of his life, and put him back in the kitchen peeling potatoes.
47-48 "The servant who knows what his master wants and ignores it, or insolently does whatever he pleases, will be thoroughly thrashed. But if he does a poor job through ignorance, he'll get off with a slap on the hand. Great gifts mean great responsibilities; greater gifts, greater responsibilities!
To Start a Fire
49-53 "I've come to start a fire on this earth—how I wish it were blazing right now! I've come to change everything, turn everything rightside up—how I long for it to be finished! Do you think I came to smooth things over and make everything nice? Not so. I've come to disrupt and confront! From now on, when you find five in a house, it will be—
Three against two, and two against three; Father against son, and son against father; Mother against daughter, and daughter against mother; Mother-in-law against bride, and bride against mother-in-law."
54-56 Then he turned to the crowd: "When you see clouds coming in from the west, you say, 'Storm's coming'—and you're right. And when the wind comes out of the south, you say, 'This'll be a hot one'—and you're right. Frauds! You know how to tell a change in the weather, so don't tell me you can't tell a change in the season, the God-season we're in right now.
57-59 "You don't have to be a genius to understand these things. Just use your common sense, the kind you'd use if, while being taken to court, you decided to settle up with your accuser on the way, knowing that if the case went to the judge you'd probably go to jail and pay every last penny of the fine. That's the kind of decision I'm asking you to make."