Châm-ngôn 1

1 Châm ngôn của Sa-lô-môn, con trai Đa-vít, Vua Y-sơ-ra-ên:2 Đặng khiến cho người ta hiểu biết sự khôn ngoan và điều khuyên dạy, Cùng phân biệt các lời thông sáng;3 Để nhận lãnh điều dạy dỗ theo sự khôn ngoan, Sự công bình, lý đoán, và sự chánh trực;4 Hầu cho người ngu dốt được sự khôn khéo, Gã trai trẻ được sự tri thức và sự dẽ dặt.5 Kẻ khôn sẽ nghe và thêm lên sự học vấn, Người thông sáng sẽ được rộng mưu trí,6 Để hiểu biết châm ngôn, thí dụ, Và lời của người khôn ngoan, cùng câu đố nhiệm của họ.7 Sự kính sợ Đức Giê-hô-va là khởi đầu sự tri thức; Còn kẻ ngu muội khinh bỉ sự khôn ngoan và lời khuyên dạy.8 Hỡi con, hãy nghe lời khuyên dạy của cha, Chớ bỏ phép tắc của mẹ con;9 Vì ấy sẽ như một dây hoa trên đầu con, Giống như những vòng đeo quanh cổ của con.10 Hỡi con, nếu kẻ tội nhân kiếm thế quyến dụ con, Chớ khứng theo.11 Nếu chúng nó nói: "Hãy đến cùng chúng ta, phục rình làm đổ huyết người, Núp đợi hại vô cớ kẻ chẳng tội;12 Chúng ta sẽ nuốt sống chúng nó như âm phủ, Và còn nguyên vẹn như kẻ xuống mồ mả;13 Chúng ta sẽ được các thứ của báu, Chất đầy nhà chúng ta những của cướp;14 Hãy lấy phần ngươi với chúng ta, Chúng ta cả thảy sẽ có một túi bạc mà thôi."15 Hỡi con, đừng đi đường cùng chúng nó; Hãy cấm giữ chân con, chớ vào lối của họ;16 Vì chân chúng nó chạy đến sự ác, Lật đật làm đổ huyết ra.17 Vì giăng lưới ra trước mặt các loài có cánh Lấy làm luống công thay;18 Chính những người ấy thật phục mưu làm đổ huyết mình ra, Và núp rình hại mạng sống mình.19 Đó là đường của những kẻ tham lợi bất nghĩa; Lợi như thể đoạt lấy mạng sống của kẻ được nó.20 Sự khôn ngoan hô lên ngoài đường, Cất tiếng dội ra nơi phố chợ;21 Khôn ngoan kêu la ở đầu đường dộn dực ồn ào; Tại cửa thành, và nội trong thành người phán lời mình ra,22 Mà rằng: Hỡi kẻ ngu dốt, các ngươi sẽ mến sự ngu dại cho đến bao giờ? Kẻ nhạo báng sẽ ưa sự nhạo báng, Và kẻ dại dột sẽ ghét sự tri thức cho đến chừng nào?23 Nhân vì ta trách các ngươi, các ngươi khá trở lại; Kìa, ta sẽ đổ thần linh ta trên các ngươi; Ta sẽ làm cho các ngươi biết những lời của ta.24 Bởi vì ta kêu gọi, mà các ngươi không khứng nghe, Ta giơ tay ta ra, lại chẳng có ai chủ ý;25 Nhưng các ngươi đã bỏ hết lời khuyên dạy ta, Không chịu lời quở trách ta;26 Nên trong lúc các ngươi bị tai nạn, ta cũng sẽ chê cười, Khi sự sợ hãi giáng cho các ngươi, ắt ta sẽ nhạo báng;27 Khi sự sợ hãi các ngươi xảy đến thình lình như gió bão, Tai nạn xông vào các ngươi như cơn trốt, Và sự ngặt nghèo, khốn cực giáng trên các ngươi.28 Bấy giờ chúng nó sẽ kêu cầu cùng ta, nhưng ta sẽ không đáp lời; Sáng sớm chúng nó sẽ tìm ta, nhưng không gặp được.29 Ấy bởi vì chúng nó ghét sự hiểu biết, Không chọn lấy sự kính sợ Đức Giê-hô-va,30 Cũng không muốn theo sự khuyên dạy ta, Và chê bai các lời quở trách ta;31 Vì vậy chúng nó sẽ ăn bông trái của đường lối mình, Và được no nê mưu chước của riêng mình.32 Vì sự bội nghịch của kẻ ngu dốt sẽ giết chúng nó, Và sự yên ổn của kẻ dại dột sẽ làm hại cho chúng nó.33 Nhưng ai khứng nghe ta ắt sẽ ở an nhiên vô sự, Được bình tịnh, không sợ tai họa nào.

Proverbs 1

Introduction to the Book

1 The Proverbst oft Solomons son of David,t king of Israel:t

2 Tot learnt wisdoms and moral instruction,t
and to discernt wise counsel.t

3 To receivet moral instructiont in skillful living,st
int righteousness,s justice,ts and equity.s

4 To impartt shrewdnesst to the morally naive,t
andt a discerningt plant to the young person.t

5 (Let the wise alsots heart and gaint instruction,
and let the discerningt acquiret guidance!t)

6 To discernt the meaning oft a proverb and a parable,t
the sayings of the wiset and theirt riddles.t

Introduction to the Theme of the Book

7 Fearing the Lordt is the beginningt of moral knowledge,t
butt foolst despiset wisdom and instruction.s

8 Listen,t my child,t to the instructiont fromt your father,
and do not forsake the teachingt fromt your mother.

9 For they will be liket an elegantt garlandt ont your head,
and liket pendantst aroundt your neck.

Admonition to Avoid Easy but Unjust Riches

10 My child, if sinnerst try to enticet you,
do not consent!s

11 If they say, “Come with us!
We willt lie in waitt to shed blood;t
we will ambusht an innocent persont capriciously.t

12 We will swallow them alivet like Sheol,t
those full of vigort like those going down to the Pit.

13 We will seizet all kindst of precious wealth;
we will fill our houses with plunder.t

14 Join with us!t
We will all sharet equally in what we steal.”t

15 My child, do not go downt their way,t
withhold yourselft from their path;s

16 for theyt are eagert to inflict harm,t
and they hastent to shed blood.s

17 Surely it is futile to spreadt a net
in plain sight ofts any bird,t

18 but these men lie in wait for their own blood,s
they ambush their own lives!t

19 Sucht are the wayss of all who gain profit unjustly;ts
itt takes away the lifet of those who obtain it!t

Warning Against Disregarding Wisdom

20 Wisdomt calls outs in the street,
she shouts loudlyt in the plazas;s

21 at the head of the noisys streets she calls,
in the entrances of the gates in the citys she utters her words:t

22 “How long will you simpletonst love naiveté?t
How longt will mockerss delightt in mockeryt
and foolss hate knowledge?

23 If onlyt you will respondt to my rebuke,s
thent I will pourt out my thoughtst to you
andt I will maket my words known to you.

24 However,t becauset I called but you refused to listen,t
becauset I stretched out my hands but no one paid attention,

25 becauset you neglectedt all my advice,
and did not complyt with my rebuke,

26 sot I myself will laughs when disaster strikes you,t
I will mock when what you dreadt comes,

27 when what you dreadt comes like a whirlwind,s
and disaster strikes yout like a devastating storm,t
when distressing troublet comes on you.

28 Then they will call to me, but I will not answer;
they will diligently seekt me, but they will not find me.

29 Becauset they hated moral knowledge,t
and did not choose to fear the Lord,t

30 they did not comply with my advice,
they spurnedt all my rebuke.

31 Thereforet they will eat from the fruits of their way,s
and they will be stuffed fullt of their own counsel.

32 For the waywardnesst of the
simpletons will kills them,
and the careless easet of fools will destroy them.

33 But the one who listenst to me will live in security,t
and will be at easet from the dread of harm.