امثال 22

1 نیک نامی از کثرت دولتمندی افضل است، و فیض از نقره و طلا بهتر.2 دولتمند و فقیر با هم ملاقات میکنند، آفریننده هر دوی ایشان خداوند است.3 مرد زیرک، بلا را میبیند و خویشتن رامخفی میسازد و جاهلان میگذرند و در عقوبت گرفتار میشوند.4 جزای تواضع و خداترسی، دولت و جلال وحیاتاست.5 خارها و دامها در راه کجروان است، اما هرکه جان خود را نگاه دارد از آنها دور میشود.6 طفل را در راهی که باید برود تربیت نما، وچون پیر هم شود از آن انحراف نخواهد ورزید.7 توانگر بر فقیر تسلط دارد، و مدیون غلام طلب کار میباشد.8 هرکه ظلم بکارد بلا خواهد دروید، وعصای غضبش زایل خواهد شد.9 شخصی که نظر او باز باشد مبارک خواهدبود، زیرا که از نان خود به فقرا میدهد.10 استهزاکننده را دور نما و نزاع رفع خواهدشد، و مجادله و خجالت ساکت خواهد گردید.11 هرکه طهارت دل را دوست دارد، و لبهای ظریف دارد پادشاه دوست او میباشد.12 چشمان خداوند معرفت را نگاه میدارد وسخنان خیانتکاران را باطل میسازد.13 مرد کاهل میگوید شیر بیرون است، و درکوچهها کشته میشوم.14 دهان زنان بیگانه چاه عمیق است، و هرکه مغضوب خداوند باشد در آن خواهد افتاد.15 حماقت در دل طفل بسته شده است، اماچوب تادیب آن را از او دور خواهد کرد.16 هرکه بر فقیر برای فایده خویش ظلم نماید، و هرکه به دولتمندان ببخشد البته محتاج خواهد شد.17 گوش خود را فرا داشته، کلام حکما رابشنو، و دل خود را به تعلیم من مایل گردان،18 زیرا پسندیده است که آنها را در دل خودنگاه داری، و بر لبهایت جمیع ثابت ماند،19 تا اعتماد تو بر خداوند باشد. امروز تو راتعلیم دادم،20 آیا امور شریف را برای تو ننوشتم؟ شامل بر مشورت معرفت،21 تا قانون کلام راستی را اعلام نمایم، و توکلام راستی را نزد فرستندگان خود پس ببری؟22 فقیر را از آن جهت که ذلیل است تاراج منما، و مسکین را در دربار، ستم مرسان،23 زیرا خداوند دعوی ایشان را فیصل خواهدنمود، و جان تاراج کنندگان ایشان را به تاراج خواهد داد.24 با مرد تندخو معاشرت مکن، و با شخص کج خلق همراه مباش،25 مبادا راههای او را آموخته شوی و جان خود را در دام گرفتار سازی.26 ازجمله آنانی که دست میدهند مباش و نه از آنانی که برای قرضها ضامن میشوند.27 اگر چیزی نداری که ادا نمایی پس چرابستر تو را از زیرت بردارد.28 حد قدیمی را که پدرانت قرار داده اندمنتقل مساز.29 آیا مردی را که در شغل خویش ماهر باشدمی بینی؟ او در حضور پادشاهان خواهد ایستاد، پیش پست فطرتان نخواهد ایستاد.

PROVERBS 22

The Value //of a Good Reputation

1 A good reputation and respect
are worth much more
than silver and gold.

2 The rich and the poor
are all created
by the [Lord].

3 When you see trouble coming,
don't be stupid
and walk right into it—
be smart and hide.

4 Respect and serve the [Lord]!
Your reward will be wealth,
a long life, and honor.

5 Crooks walk down a road
full of thorny traps.
Stay away from there!

6  t Teach your children
right from wrong,
and when they are grown
they will still do right.

7 The poor are ruled by the rich,
and those who borrow
are slaves of moneylenders.

8 Troublemakers get in trouble,
and their terrible anger
will get them nowhere.

9 The [Lord] blesses everyone
who freely gives food
to the poor.

10 Arguments and fights
will come to an end,
if you chase away those
who insult others.

11 The king is the friend of all
who are sincere
and speak with kindness.

12 The [Lord] watches over everyone
who shows good sense,
but he frustrates the plans
of deceitful liars.

13 Don't be so lazy that you say,
“If I go to work,
a lion will eat me!”

14 The words of a bad woman
are like a deep pit;
if you make the [Lord] angry,
you will fall right in.

15 All children are foolish,
but firm correction
will make them change.

16 Cheat the poor to make profit
or give gifts to the rich—
either way you lose.

Thirty Wise Sayings

17 Here are some sayings
of people with wisdom,
so listen carefully
as I teach.

18 You will be glad
that you know these sayings
and can recite them.

19 I am teaching them today,
so that you
may trust the [Lord].

20 I have written thirty sayings
filled with sound advice.

21 You can trust them completely
to give you the right words
for those in charge of you.

–1–

22 Don't take advantage
of the poor
or cheat them in court.

23 The [Lord] is their defender,
and what you do to them,
he will do to you.

–2–

24 Don't make friends with anyone
who has a bad temper.

25 You might turn out like them
and get caught in a trap.

–3–

26 Don't guarantee to pay
someone else's debt.

27 If you don't have the money,
you might lose your bed.

–4–

28 Don't move a boundary markert
set up by your ancestors.

–5–

29 If you do your job well,
you will work for a ruler
and never be a slave.