امثال 23

1 چون با حاکم به غذا خوردن نشینی، درآنچه پیش روی تو است تامل نما.2 و اگر مرد اکول هستی کارد بر گلوی خودبگذار.3 به خوراکهای لطیف او حریص مباش، زیراکه غذای فریبنده است.4 برای دولتمند شدن خود را زحمت مرسان واز عقل خود باز ایست.5 آیا چشمان خود را بر آن خواهی دوخت که نیست میباشد؟ زیرا که دولت البته برای خودبالها میسازد، و مثل عقاب در آسمان میپرد.6 نان مرد تنگ نظر را مخور، و به جهت خوراکهای لطیف او حریص مباش.7 زیرا چنانکه در دل خود فکر میکند خود اوهمچنان است. تو را میگوید: بخور و بنوش، امادلش با تو نیست.8 لقمهای را که خوردهای قی خواهی کرد، وسخنان شیرین خود را بر باد خواهی داد.9 به گوش احمق سخن مگو، زیرا حکمت کلامت را خوار خواهد شمرد.10 حد قدیم را منتقل مساز، و به مزرعه یتیمان داخل مشو،11 زیرا که ولی ایشان زورآور است، و با تو دردعوی ایشان مقاومت خواهد کرد.12 دل خود را به ادب مایل گردان، و گوش خود را به کلام معرفت.13 از طفل خود تادیب را باز مدار که اگر او رابا چوب بزنی نخواهد مرد،14 پس او را با چوب بزن، و جان او را از هاویه نجات خواهی داد.15 ای پسر من اگر دل تو حکیم باشد، دل من (بلی دل ) من شادمان خواهد شد.16 و گرده هایم وجد خواهد نمود، هنگامی که لبهای تو به راستی متکلم شود.17 دل تو به جهت گناهکاران غیور نباشد، امابه جهت ترس خداوند تمامی روز غیور باش،18 زیرا که البته آخرت هست، و امید تومنقطع نخواهد شد.19 پس توای پسرم بشنو و حکیم باش، و دل خود را در طریق مستقیم گردان.20 از زمره میگساران مباش، و از آنانی که بدنهای خود را تلف میکنند.21 زیرا که میگسار و مسرف، فقیر میشود وصاحب خواب به خرقهها ملبس خواهد شد.22 پدر خویش را که تو را تولید نمود گوش گیر، و مادر خود را چون پیر شود خوار مشمار.23 راستی را بخر و آن را مفروش، و حکمت وادب و فهم را.24 پدر فرزند عادل به غایت شادمان میشود، و والد پسر حکیم از او مسرور خواهد گشت.25 پدرت و مادرت شادمان خواهند شد، ووالده تو مسرور خواهد گردید.26 ای پسرم دل خود را به من بده، و چشمان تو به راههای من شاد باشد،27 چونکه زن زانیه حفرهای عمیق است، و زن بیگانه چاه تنگ.28 او نیز مثل راهزن در کمین میباشد، وخیانتکاران را در میان مردم میافزاید.29 وای از آن کیست و شقاوت از آن که ونزاعها از آن کدام و زاری از آن کیست وجراحت های بیسبب از آن که و سرخی چشمان از آن کدام؟30 آنانی را است که شرب مدام مینمایند، و برای چشیدن شراب ممزوج داخل میشوند.31 به شراب نگاه مکن وقتی که سرخفام است، حینی که حبابهای خود را در جام ظاهر میسازد، و به ملایمت فرو میرود.32 اما در آخر مثل مار خواهد گزید، و مانندافعی نیش خواهد زد.33 چشمان تو چیزهای غریب را خواهد دید، و دل تو به چیزهای کج تنطق خواهد نمود،34 و مثل کسیکه در میان دریا میخوابدخواهی شد، یا مانند کسیکه بر سر دکل کشتی میخسبد،35 و خواهی گفت: مرا زدند لیکن درد رااحساس نکردم، مرا زجر نمودند لیکن نفهمیدم. پس کی بیدار خواهم شد؟ همچنین معاودت میکنم و بار دیگر آن را میطلبم.

PROVERBS 23

–6–

1 When you are invited
to eat with a king,
use your best manners.

2 Don't go and stuff yourself!
That would be just the same
as cutting your throat.

3 Don't be greedy for all
of that fancy food!
It may not be so tasty.

–7–

4 Give up trying so hard
to get rich.

5 Your money flies away
before you know it,
just like an eagle
suddenly taking off.

–8–

6 Don't accept an invitation
to eat a selfish person's food,
no matter how good it is.

7 People like that take note
of how much you eat.t
They say, “Take all you want!”
But they don't mean it.

8 Each bite will come back up,
and all your kind words
will be wasted.

–9–

9 Don't talk to fools—
they will make fun of you.

–10–

10 Don't move a boundary markert
or take the land
that belongs to orphans.

11 God All-Powerful is there
to defend them against you.

–11–

12 Listen to instruction
and do your best to learn.

–12–

13 Don't fail to correct
your children.
You won't kill them
by being firm,

14 and it may even
save their lives.

–13–

15 My children,
if you show good sense,
I will be happy,

16 and if you are truthful,
I will really be glad.

–14–

17 Don't be jealous of sinners,
but always honor the [Lord].

18 Then you will truly have hope
for the future.

–15–

19 Listen to me, my children!
Be wise and have enough sense
to follow the right path.

20 Don't be a heavy drinker
or stuff yourself with food.

21 It will make you feel drowsy,
and you will end up poor
with only rags to wear.

–16–

22 Pay attention to your father,
and don't neglect your mother
when she grows old.

23 Invest in truth and wisdom,
discipline and good sense,
and don't part with them.

24 Make your father truly happy
by living right and showing
sound judgment.

25 Make your parents proud,
especially your mother.

–17–

26 My son, pay close attention,
and gladly follow
my example.

27 Bad women and unfaithful wives
are like a deep pit—

28 they are waiting to attack you
like a gang of robbers
with victim after victim.

–18–

29 Who is always in trouble?
Who argues and fights?
Who has cuts and bruises?
Whose eyes are red?

30 Everyone who stays up late,
having just one more drink.

31 Don't even look
at that colorful stuff
bubbling up in the glass!
It goes down so easily,

32 but later it bites
like a poisonous snake.

33 You will see weird things,
and your mind
will play tricks on you.

34 You will feel tossed about
like someone trying to sleep
on a ship in a storm.

35 You will be bruised all over,
without even remembering
how it all happened.
And you will lie awake asking,
“When will morning come,
so I can drink some more?”